7 lipca 2026 roku NATO ogłosiło w Ankarze, że jego państwa członkowskie zainwestują w ciągu najbliższych pięciu lat ponad 40 miliardów dolarów amerykańskich w rozbudowę przeciwbezzałogowych systemów obronnych, zakup sprzętu bezzałogowych statków powietrznych oraz przeszkolenie personelu bojowego, tak aby zbudować wszechdomenową barierę ochronną przed najszybciej rosnącymi zagrożeniami na współczesnych polach walki. Cały ten plan inwestycyjny oznacza przejście od fragmentarycznego, niezależnego rozwoju poszczególnych państw członkowskich do ujednoliconego, skoordynowanego planowania w ramach NATO, obejmującego skoordynowane wysiłki w zakresie wykrywania, zwalczania i rozmieszczania sprzętu bezzałogowego na dużą skalę.

Plan ten ustanawia ujednoliconą NATO platformę zaopatrzeniową i handlową w zakresie sprzętu przeciwzałogowych systemów bezzałogowych, rozszerza skalę szkolenia operatorów dronów w oparciu o natowski Europejski System Szkolenia Lotniczego oraz podpisuje główne kontrakty na dostawy dronów zwiadowczych za pośrednictwem Agencji Wsparcia i Zamówień NATO. Inicjatywa ta usprawnia trzy kluczowe ogniwa: dostęp przemysłowy, szkolenie personelu i scentralizowane zaopatrzenie w sprzęt, a także zwiększa gotowość bojową wszystkich państw członkowskich w obliczu konfliktów o dużej intensywności. Obecnie systemy bezzałogowe wywarły ogromny wpływ na operacje bojowe w pełnym spektrum, obejmujące rozpoznanie, wyznaczanie celów, ochronę wojsk i obronę powietrzną.

Kwestią wojskową leżącą u podstaw finansowania są zmieniające się koszty, gęstość i struktura zatrudnienia bezzałogowych statków powietrznych. Na Ukrainie obie strony użyły małych quadkopterów, dronów szturmowych z widokiem pierwszoosobowym, stałopłatów rozpoznawczych, amunicji krążącej i bezzałogowych statków powietrznych jednokierunkowego ataku dalekiego zasięgu w ilościach, do których pierwotnie nie były przystosowane konwencjonalne jednostki obrony powietrznej krótkiego zasięgu. Dowództwo brygady, bateria artylerii, oddział radarowy, punkt amunicyjny, miejsce paliw, baza lotnicza lub węzeł kolejowy mogą teraz być obserwowane, namierzane lub atakowane przez sprzęt, który może kosztować znacznie mniej niż przechwytywacz użyty przeciwko nim. Stwarza to brak równowagi w defensywie: siła, która wystrzeliwuje rakiety ziemia-powietrze średniego zasięgu przeciwko małym bezzałogowym statkom powietrznym, może pokonać bezpośrednie zagrożenie, ale osłabić głębokość magazynka w przypadku samolotów, rakiet manewrujących lub rakiet balistycznych. Wydaje się zatem, że inwestycje NATO nie miały na celu zakupu jednego rodzaju broni, a raczej zbudowanie tańszego łańcucha niszczącego cele lecące na małych wysokościach, z małą prędkością i o małym przekroju radaru.

Zakres sprzętu objętego kompletnym rozwiązaniem jest określony w niezależnym planie zamówień każdego kraju, jednakże ustalono jasną klasyfikację dla pełnej architektury bezzałogowego systemu powietrznego (C-UAS), która jest ogólnie podzielona na warstwę wykrywania i warstwę przeciwdziałania. Warstwa detekcyjna składa się z kompaktowych radarów nadzoru 3D, pasywnych urządzeń do wykrywania częstotliwości radiowych (zdolnych do przechwytywania sygnałów zdalnego sterowania i łączy w dół obrazu), urządzeń optoelektronicznych i identyfikacji w podczerwieni oraz akustycznych systemów wczesnego ostrzegania dostosowanych do złożonych środowisk miejskich. Warstwa efektu przeciwdziałającego dzieli się na dwie główne kategorie: tłumienie niekinetyczne i przechwytywanie kinetyczne. Środki niekinetyczne obejmują kierunkowe zakłócanie częstotliwości radiowych, fałszowanie nawigacji satelitarnej, przejmowanie protokołów sieciowych, jeśli to możliwe, oraz sprzęt mikrofalowy dużej mocy. Środki kinetyczne obejmują dedykowane drony przechwytujące, małe rakiety kompatybilne z systemami obrony powietrznej krótkiego zasięgu oraz artylerię strzelającą programowalną amunicją wybuchową; W niektórych scenariuszach obrony punktowej można zastosować urządzenia przechwytujące typu sieciowego i fragmentacyjne. Siły lądowe będą priorytetowo traktować warianty kompatybilne z pojazdami, które można podłączyć do istniejących sieci dowodzenia i kontroli obrony powietrznej, zapewniając możliwości ochronne rozproszonym jednostkom bojowym, a nie wyłącznie dużym stałym rozmieszczeniom.

Istnieją wyraźne rozróżnienia w scenariuszach taktycznego zastosowania różnych metod przeciwdziałania. Jeśli cel polega na bezprzewodowym zdalnym sterowaniu lub nawigacji satelitarnej, zakłócanie elektroniczne jest zwykle najtańszą opcją; jednakże skuteczność zagłuszania spadnie drastycznie w przypadku FPV z autonomicznymi torami lotu, lotem z nawigacją inercyjną, komunikacją ze przeskakiwaniem częstotliwości i sterowaniem światłowodami. Działka automatyczne uzbrojone w programowalne naboje wybuchowe 30/35/40 mm są bardziej opłacalne niż rakiety, wymagają jednak precyzyjnych danych śledzenia i wymagają kontroli nad ryzykiem szkód ubocznych na obszarach mieszkalnych. Przechwytywanie bezzałogowych statków powietrznych (UAV) można przeprowadzić w przestrzeni powietrznej z dala od stref chronionych, co stwarza potencjał w zakresie środków zaradczych na dużą skalę, ale wymaga szybkiego wystrzelenia, przekazania celu i autonomicznego naprowadzania na terminal, a także odpowiedniego unikania konfliktów w przestrzeni powietrznej. Broń mikrofalowa dużej mocy nadaje się do tłumienia rojów dronów, a jej skuteczność bojowa jest ograniczona efektywnym zasięgiem, zdolnością wytwarzania energii, kontrolą wiązki, zasadami walki, warunkami pogodowymi i terenowymi, a także elektronicznymi środkami zaradczymi wroga. Podstawowe żądanie NATO nie polega na działaniu pojedynczego elementu wyposażenia, ale na dopasowywaniu najbardziej opłacalnych i wykonalnych środków zaradczych do różnych typów celów.

Ujednolicona platforma handlu zaopatrzenia NATO ma krytyczną wartość. Wcześniej każde państwo członkowskie niezależnie kupowało sprzęt przeciwbezzałogowych systemów powietrznych (C-UAS) obejmujący radary, zakłócacze, elektrooptyczne urządzenia śledzące, rakiety przechwytujące i oprogramowanie pomocnicze pozyskiwane oddzielnymi kanałami, co skutkowało słabą interoperacyjnością sprzętu. Nowa platforma kataloguje cały standardowy sprzęt, który przeszedł testy NATO i spełnia uniwersalne kryteria kompatybilności, skracając cykl dostaw do wdrożenia. Jednocześnie łączy krajowe systemy zamówień publicznych oraz wspólne ramy dowodzenia i kontroli wszystkich państw członkowskich za pośrednictwem ujednoliconych standardów danych C-UAS. Podstawowe wyzwanie tego rozwiązania polega na możliwości wzajemnej komunikacji danych między producentami: czy radary, urządzenia zakłócające i drony przechwytujące różnych marek mogą bezpośrednio udostępniać ślady celów, dane identyfikacyjne, informacje o stanie walki i ocenie uszkodzeń bez niestandardowych modyfikacji. Jeżeli interoperacyjność nie będzie spełniać standardów, ogromne inwestycje spowodują jedynie utworzenie izolowanych krajowych zapasów sprzętu, uniemożliwiając zbudowanie zintegrowanej sieci obronnej NATO o pełnym spektrum działania.

Drugim poważnym restrykcyjnym niedociągnięciem jest szkolenie personelu. NATO planuje do końca 2027 r. rozszerzyć skalę szkolenia operatorów dronów pięciokrotnie w stosunku do obecnego poziomu, zamiast jedynie zwiększać kwoty kadrowe. Operatorzy nowoczesnych dronów i zespołów bezzałogowych systemów powietrznych (CUAS) muszą opanować szeroki zakres umiejętności, w tym planowanie misji, zarządzanie widmem, kamuflaż i ukrywanie, przekazywanie celów, kontrolę przestrzeni powietrznej, logistykę ładunku i operacje w złożonych środowiskach elektromagnetycznych. Personel przeciwzałogowych systemów powietrznych przechodzi bardziej szczegółowe szkolenie; są zobowiązani do dokładnej identyfikacji małych celów, zapobiegania przyjaznemu ostrzałowi krajowego sprzętu bezzałogowego, elastycznego stosowania środków zakłócających lub kinetycznych oraz przestrzegania przepisów dotyczących zaangażowania na granicy obowiązujących w czasie pokoju. Opieranie się na europejskim systemie szkolenia lotniczego NATO w celu zwiększenia skali szkolenia z użyciem dronów umożliwia wdrożenie standardowych procedur operacyjnych wśród połączonych sił w wielu krajach, w tym w Bułgarii, Estonii, Finlandii, Węgrzech, Łotwie, Litwie, Polsce, Rumunii i Słowacji. W ostatnich miesiącach liczba incydentów związanych z dronami wzdłuż granic wschodniej flanki stale rośnie, co powoduje, że odpowiednie oddziały znajdują się pod bezpośrednią presją operacyjną wynikającą z takich zagrożeń.

Ten plan inwestycyjny uzupełnia istniejący system testowania sprzętu NATO. W dniach 9–13 marca 2026 r. NATO zakończyło pierwszą rundę działań testowych, ewaluacyjnych i weryfikacyjnych na poligonie testowym innowacyjnych systemów bezzałogowych na poligonie wojskowym Sēlija na Łotwie. Obecne były przedsiębiorstwa ze wszystkich państw członkowskich, ukraińscy producenci, jednostki operacyjne pierwszej linii i przedstawiciele rządu. Ośrodek umożliwia przeprowadzanie próbnych wystrzeleń szybkich rakiet przechwytujących znajdujących się na dużych wysokościach oraz przeprowadzanie złożonych eksperymentów w zakresie elektromagnetycznych środków przeciwdziałania, które są w dużym stopniu zgodne ze scenariuszami zagrożeń będącymi przedmiotem projektów zainicjowanych na konferencji w Ankarze. Miejsce to jest jednym z pięciu poligonów pilotażowych objętych Planem Szybkiego Wdrażania NATO. Pozostałe cztery znajdują się odpowiednio w Estonii (cyberprzestrzeń), na granicy Finlandii i Szwecji (testy łączności), Włoszech (operacje podwodne) i Holandii (płytkie morze). Wartość całego systemu polega na umożliwieniu oceny sprzętu w oparciu o rzeczywiste scenariusze bojowe przed jego rozmieszczeniem, zamiast oceniać jego działanie wyłącznie na podstawie broszur produktowych producentów.

Plan ten ma kluczowe znaczenie strategiczne. NATO postrzega obronę przeciw systemom bezzałogowym jako integralny element swojej architektury odstraszania i wzmacniania, a nie dodatkową wyspecjalizowaną zdolność. We wczesnych stadiach kryzysu skuteczność NATO w rozmieszczaniu wojsk w portach, węzłach kolejowych, bazach lotniczych, składach amunicji i miejscach zgromadzeń wysuniętych zależy całkowicie od dostępności operacyjnej wyżej wymienionych węzłów. Małe bezzałogowe statki powietrzne mogą prowadzić stałą obserwację, uderzać w zaparkowane myśliwce i blokować konwoje logistyczne, osuszając amunicję przechwytującą jednostek obrony powietrznej; zagrożenia te przeniosły się z poziomu taktycznego na operacyjny. Kompleksowy pakiet zaprezentowany przez Ankarę integruje cztery wymiary: zakup sprzętu, testowanie i ocena, szkolenie personelu oraz skalowanie przemysłowe. Skuteczność jego wdrożenia opiera się na pięciu kluczowych czynnikach: otwartej architekturze, testowaniu zorientowanym na walkę, szybkiej iteracji oprogramowania, wystarczających zapasach myśliwców przechwytujących oraz międzynarodowych zasadach interoperacyjnego zaangażowania. Choć inwestycja o wartości 40 miliardów dolarów oznacza ogromne nakłady, ostatecznym punktem odniesienia jest zdolność NATO do ustanowienia taniego, skalowalnego i wysoce interoperacyjnego, wszechstronnego systemu obronnego, który jednocześnie osłania jednostki bojowe pierwszej linii i infrastrukturę wzmacniającą na tyłach.